14 december 2016
Heer, dicht bij U wil ik waken!
Temidden van de drukke voorbereidingen om van de Kerst een feest voor gezin en familie te maken, blijft de liturgie bij de eenvoud van het wondere gebeuren van de Menswording. Misschien té eenvoudig voor onze tijd want, laten we eerlijk zijn, wat vermogen vier kaarsjes op een adventskrans tegen de slingers in huiskamers, voortuinen, straten en pleinen. We zouden bij de zoveelste kerstmarkt en na de zoveelste beker glühwein, haast vergeten waarover het eigenlijk gaat.
De liturgie laat ons dit jaar in het hart van Jozef kijken. Jozef was verloofd met Maria. Samen hadden ze plannen, zoals ieder koppel toen en nu. Als vrome Joden had God zeer zeker een plaats in hun leven, maar met de boodschap van de engel aan Maria wordt die plaats wel erg groot. Maria geeft zich gewonnen aan Gods plan met haar. Het kind in haar schoot is het zijne voor alle mensen. ‘Immanuel, God-met-ons’ zal zijn identiteit zijn, niet ‘Jezus van Maria en Jozef.
Voor Jozef is dit allemaal wat te veel, te groot. Ondanks zijn oprechte liefde voor Maria, meent hij na zwaar getob dat het misschien toch beter is om in stilte van haar te scheiden. Een hartverscheurende beslissing voor een jonge man, een schande bovendien voor de samenleving. Maar de zegen van de Heer komt op tijd om Jozef deel te maken van Gods heilsplan. ‘Wees niet bevreesd’, zegt de engel. Daaraan kun je de engel herkennen, het is de taal van het Nieuwe Verbond dat we nog vaker zullen horen. Jozef zal bij Maria blijven en voor haar en Jezus zorgen. Zijn vroomheid zal trouwe liefde worden aan wat God met hem en met de hele mensheid voorheeft. Dat is de ware vroomheid, dat God zijn heil kan tonen en dat wij daar liefdevol aan meewerken.
Mij treft de eenvoud en de diepmenselijkheid van wat er zich in de tijd vlak voor de Menswording afspeelt. Hoe God Maria en Jozef, maar ook Elisabet en Zacharias te hulp snelt in hun geloofstwijfels, in hun onvermogen om Gods plan te begrijpen en hoe Hij hun via de engelen het juiste inzicht en de moed schenkt om mee te werken met Hem. Zou dat vandaag anders zijn? Zijn wij te complex geworden om Gods engelen te ontvangen en hun boodschap te horen? Als er iets duidelijk is in het evangelie, dan is het dat precies de eenvoudigen, de onaanzienlijken, de armen, de niet-specialisten, de stem van God het duidelijkst horen en erop antwoorden. Daarbij respecteert God de twijfels en de vragen die de mensen hebben met zijn boodschap, Hij helpt hen, staat hen bij, laat hen niet in nog grotere vertwijfeling achter. Integendeel, het resultaat van de ontmoeting is steeds een diepe vreugde om het geloof. Missen wij die vreugde niet omdat we de eenvoud missen om de ontmoeting met de levende Heer mogelijk te maken? De liturgie nodigt ons alvast uit om in de eenvoud van toen binnen te treden, onze harten te openen en te ontvangen: Gods Zoon.