8 juni 2016
Examenstress
Er zijn twee momenten in het jaar dat onze aandacht bijzonder gaat naar de schoolgaande jeugd. Bij het begin van het schooljaar, met compassie dat de vakantie voor hen en voor ons weer voorbij is en er weer een lange periode van school voor ons ligt. En op het einde van het schooljaar wanneer de toetsen en examens beginnen. Dan is er veel compassie want ze moeten zoveel leren en ze doen hun best, maar je moet toch ook geluk hebben met de vragen en met de examinator… Het is een periode die gekenmerkt wordt door ‘stress’ bij jongeren, leerkrachten, ouders en grootouders…
Deze dagen kijk en luister ik naar de Koningin Elisabetwedstrijd voor piano. Met groeiende verbazing zie ik hoe jonge mannen en vrouwen een prestatie leveren zowel geestelijk als lichamelijk uitputtend is. Het resultaat van jarenlang zwoegen en meer dan examen, voor publiek, televisie en een internationale jury! Over stress gesproken. En toch treft het mij dat iedere kandidaat nadien zegt: ‘Ik vond het fijn, een goede ervaring, een voorrecht om te doen, ik heb genoten’. Uitspraken die ik nooit na een examen heb gezegd en die ik ook bij anderen niet hoor! Hoe zou dat komen?
Ik denk dat wij de studies die we doen te weinig zien als een voorrecht, een buitengewone kans die ons geboden wordt. Ik zie elke dag beelden op het televisiejournaal van kinderen en jongeren wiens ouders een strijd leveren om hen te laten overleven. Strijd tegen honger, oorlog, ziekte… studie is een verre droom voor deze kinderen en jongeren, hun opgave is allereerst: ‘hoe overleef ik de ellende waarin ik ben verzeild geraakt?’ Een gevoel dat vele onder ons niet kennen, hoewel er ook dichtbij armen zijn! Misschien is het omdat wij zo confortabel leven, dat wij studie niet meer zien als een kans, een uitdaging, maar eerder als een opgave die mijn zalige leventje verstoort?
Ik vraag me ook af of wij voldoende passie hebben, vuur voor de studie. Musici zijn gepassioneerd door de muziek en wroeten en werken om een niveau te halen dat beantwoordt aan de passie de ze binnenin voelen. Ik heb dat bij mezelf niet gemerkt toen ik tot mijn 29 jaar studeerde en examens af moest leggen… Het was eerder van ‘moetes’ dan van ‘moges’! Zou de stress voor school en examens niet anders beleefd worden, moesten we wat vuriger zijn in het verlangen naar wijsheid en kennis?
Maar misschien is de meest fundamentele reden waarom examens zo afschrikken voor wie er mee te maken heeft, dat het om een beoordeling gaat. Ik word gewikt en gewogen en té licht of té zwaar of misschien zelf goed bevonden. De harten van ouders krimpen ineen als hun kind met een slecht rapport thuis komt. Van ontgoocheling, zeker, maar vooral van pijn want ‘iemand anders heeft mijn kind dat ik lief heb, te licht bevonden.’ Examens en vooral de resultaten geven de ervaring dat we ‘beoordeeld’ worden. Het gaat echter maar om een heel klein stukje van mezelf! Moest ik samenvallen met de resultaten die ik ooit voor wiskunde of scheikunde behaalde, er zou van mij niets overschieten! Maar ik val daar niet mee samen, helemaal niet zelfs; ze zeggen iets over mij, die punten, maar niet alles en bijlange na niet het belangrijkste van wie ik ben. Hier ligt een grote verantwoordelijkheid voor leerkrachten, examencommissies, ouders en grootouders. Geef nooit de indruk aan uw kind dat het ‘veroordeeld’ wordt door zijn of haar slechte rapport. Op mijn rapport stond eens: ‘Hopeloos’, geschreven door mijn klastitularis. Die vent was zijn taak niet waard. Mijn moeder was diep gekwetst, niet door mijn slechte punten, maar door dat ene korte zinnetje dat haar zoon degradeerde tot een hopeloze zaak. In haar ogen ben ik dat nooit geweest en daarom ben ik geworden wie ik nu ben. Moest ik mij laten leiden hebben door het oordeel van die leraar… ik was waarschijnlijk aan lager wal geraakt, daar waar de hopelozen zich verzamen. Niet omdat ze hopeloos zijn, maar hopeloos zijn geworden door het oordeel van wie beter zouden moeten weten.
Helemaal bevrijdend is de wijze waarop God naar ons kijkt. Wij moeten nooit een examen afleggen voor Hem. Zijn oordeel over ons is altijd: ‘Ik heb u lief in de hoogste graad’. Hij kan niet anders en daarom zegt Jezus dat wij maar één meester hebben, de hemelse. Inderdaad, er is er maar één die een oordeel over mij kan en mag vellen en het is er altijd een met hoogste onderscheiding.
Door An Mertens 03/10/26 (10 jaren geleden)
re: Examenstress
Mooie reflectie!