25 oktober 2017
De zondag vieren (7)
Vorige week zijn we in het hart beland van de zondag met de viering van de eucharistie en in deze bijdrage ontdekken wij het hart van de eucharistie! Het kloppende hart van de eucharistieviering wordt gevormd door vier momenten die Jezus zelf bij het Laatste Avondmaal heeft aangegeven:
‘Onder de maaltijd nam Jezus brood, sprak de zegen uit, brak het en gaf het aan zijn leerlingen met de woorden: Neemt, eet; dit is mijn Lichaam. Daarna nam Hij de beker, en na het spreken van het dankgebed reikte Hij hun die toe met de woorden: Drinkt allen hieruit. Want dit is mijn Bloed van het Verbond, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden.’ (Matteüs, 26, 26-28).
Deze woorden, die we kennen als de woorden van het instellingsverhaal of de consecratie, worden in de viering van de eucharistie in vier verschillende momenten vorm gegeven.
1. Hij nam brood/beker: aanbieden van de gaven
De leerlingen hebben de bovenzaal klaargemaakt, ze zijn inkopen gaan doen om het Joodse Paasmaal te kunnen vieren met Jezus. Hij neemt die gaven en plaatst ze op de tafel. Zo doen wij het ook in de liturgie. Wij brengen onze gaven aan, brood en wijn. De gaven die de gelovigen hebben meegebracht of waarvoor ze hebben bijgedragen in de collecte. De gelovigen zorgen ervoor, zoals de leerlingen destijds, dat het kerkgebouw klaar is om het Paasmaal van de Heer te vieren. De priester neemt deze gaven in ontvangst en plaatst ze op het altaar.
2. Hij sprak de zegen uit – eucharistisch gebed
Zoals Jezus over brood en wijn de zegen uitspreekt, het Joodse Berakah-gebed waarin God geloofd wordt om al zijn gaven, zo spreekt de priester in Jezus’ naam het zogenaamde eucharistisch hooggebed uit. ook daarin wordt God verheerlijkt als de gever van alle leven (prefatie) en bijzonder voor de gave van Jezus zijn Zoon. In dit hogepriesterlijke gebed (want het is Jezus die bidt) wordt de heilige Geest afgesmeekt over onze gaven opdat ze het Lichaam en Bloed zouden worden van Christus; en wordt de heilige Geest afgesmeekt over de gmeenschap opdat wij allen samen het Lichaam van Christus (de Kerk) zouden zijn. In dit gebed dat het hart van de liturgie en van ons christelijk leven vormt, verbinden wij de Kerk in de hemel en op aarde aan Christus gave op het kruis. Wij vieren dankbaar onze verlossing uit lijden en dood en ontvangen het eeuwige leven.
3. Hij brak het – broodbreking
Na de dankzegging breekt Jezus het brood. Dit derde moment in het hart van de viering van de eucharistie werd door de liturgievernieuwing na het Tweede Vaticaans Concilie opnieuw hersteld als broodbrekingsritus. De priester breekt het brood onder het zingen van het Lam Gods. Dit kan zolang gezongen worden als de breking van het brood duurt, het is een begeleidingszang en dus geen op zichzelf staand lied. Het drukt uit wat Christus voor ons doet: de zonden van ons afnemen omdat hij als een lam geofferd werd. Het breken van het brood is een belangrijk moment in de eucharistieviering. Jezus breekt zijn lichaam opdat allen door Hem verlost zouden kunnen worden.
4. Hij gaf het aan zijn leerlingen – communie
Het hoogtepunt van de eucharistie is de communie. Dit moment is de gave van Christus aan iedere gelovige opdat wij communie (communio-gemeenschap) zouden kunnen vormen in Christus. Heel de viering staat op dit moment gefocust: ieder woord dat we hebben gehoord en uitgesproken, gezongen en gebeden in stilte en in lied, voert naar dit wonderlijke moment waarin de hemel de aarde raakt, de Heer zich aanbiedt. Zo dicht wil Hij bij ons zijn dat Hij zijn Lichaam en Bloed aanreikt. Dichter kunnen wij niet bij God komen dan wanneer wij Hem eten. Zijn Lichaam wordt een deel van ons lichaam. We worden één, communie met God en met elkaar. Ons leven als gedoopte, als christen vindt hier zijn hoogtepunt en bron. Die eenheid is onze roeping en zending, zo willen wij leven en samenleven.