De kerkgemeenschap in de kou

Het lage cijfer van kerkelijke huwelijken kreeg veel media-aandacht.Een op de vijf huwelijken wordt nog sacramenteel gevierd. Ik dacht, eerlijk gezegd, dat het aantal nog lager zou liggen. We zijn immers al jaren gewoon aan cijfers die bergaf gaan! Maar niettemin doet het pijn. Tot voor kort gaven de statistieken dalingen in de kerkpraktijk, maar het aantal doopsels en kerkelijke uitvaarten bleef hoog, zeker in Vlaanderen en vooral in landelijke parochies. Daarin is verandering gekomen. Niet alleen zijn crematies en afscheid in crematoria algemeen aanvaarde praktijken, ook afscheid in een aula blijkt meer en meer gangbaar te zijn. Ondertussen neemt het aantal kerkelijke uitvaarten af. We merken het.

Hoe komt dit? We leven in een sterk gewijzigde samenleving waar geloof en Kerk een minderheid zijn geworden. Dat wordt ‘secularisering’ van de maatschappij genoemd. Daarnaast is onze samenleving, ook in landelijke gemeenten, multicultureel en multireligieus geworden. Dat zijn vaststellingen. De tijd dat alles tussen wieg en graf door de kerkelijke rituelen werd begeleid is voorbij. We kunnen dat jammer vinden, maar het is zo. Eigenaardig is wel dat nogal wat mensen die vandaag overlijden zich wel tot de geloofsgemeenschap bekenden, vaak ook heel kerkelijk geëngageerd en die toch geen kerkelijke uitvaart ontvangen. Kinderen en familie delen niet altijd de geloofsovertuiging of de kerkelijke praktijk van hun verwanten, ze hebben vaak ook minder affiniteit met de kerkgemeenschap, ook de lokale gemeenschap. Het is pijnlijk om vast te stellen dat gelovigen die regelmatig of zelfs dagelijks de eucharistie vierden en die tijdens hun ziekte de communie wensten of het sacramenten van de zieken, geen kerkelijke uitvaart kregen.

De band met de gemeenschap is soms zo verflauwd dat de familie zich liefst terugtrekt in ‘intieme kring’. Dat is begrijpelijk. We beleven de grote emoties hoe langer hoe meer in de beslotenheid van het gezin, de familie en eventueel met enkele intieme vrienden. Ook daarin zit een pijnlijke kant voor de overleden christen. Immers, het doopsel is ook opname in de kerkgemeenschap en die is ruimer dan de familie- of kennissenkring, zelfs ruimer dan de plaatselijke gemeenschap. Het is een wereldwijde familie die zich verbondenweet met elkaar over de grenzen van ruimte en tijd. We zijn broeders en zusters van elkaar en blijven dat ook over de dood heen. Dat er geen afscheid van een overleden broer of zus kan genomen worden op de plaats waar die familieband zo intens gevierd werd in de sacramenten, is pijnlijk. De kerkgemeenschap, de familie blijft eenzaam achter.

De Kerk zelf heeft de huidige situatie ook in de hand gewerkt. Er zijn niet alleen de schandalen waardoor het vertrouwen in de clerus een flinke deuk heeft gekregen. Er is ook het relativisme dat decennialang verkondigd werd: ‘Een goed mens zijn, is belangrijker dan naar de mis gaan’ of ‘Van de hemel weten we toch niets’. Dergelijke uitspraken klinken in bepaalde contexten misschien sympathiek, ze zijn bovenal vals en oneerlijk. We hebben zeker ook te weinig zorg en liefde besteed aan de rouwenden. Hebben het vanzelfsprekend gevonden dat ze wel in de kerk zouden passeren. Maar zoals met alles wat ‘evident’ wordt, verliest ook de uitvaart aan bezieling en kracht. Het hoeft ons dan ook niet te verwonderen dat mensen vinden dat je overal goed afscheid kunt nemen en dat je daarvoor de Kerk en het kerkgebouw niet nodig hebt.

In een kerkelijke uitvaart gaat het niet enkel om de aandacht voor de overledene en zijn of haar familie in rouw, het gaat ook over de broeders en de zusters met wie hij of zij verbonden blijft en het gaat over Christus die ons is voorgaan van dood naar leven. Een kerkelijke uitvaart is een viering van geloof, hoop en liefde die sterker zijn dan de dood. Dankbaar om het leven bidden wij dat het mag voltooid worden. We smeken dat de Heer deze geliefde opneemt, we dringen aan dat – wat er ook gebeurd is – onze broeder of zuster door Gods grenzeloze liefde zou worden bemind tot nieuw en eeuwig leven. We doen dat niet alleen als familie, vrienden, buren, bekenden, maar als hele kerkgemeenschap. Een kerkelijke uitvaart is geen privé-zaak. Vandaar dat ons hart pijn doet als we in de kou blijven staan. Niettemin bidden wij voor onze broeders en zusters die gestorven zijn, we doen dat al eeuwen met Allerzielen, we zouden het liever ook wat meer doen op de andere dagen van het jaar.

• Naar het blogoverzicht
• Delen
  • Delicious
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Facebook